Nguyễn Xuân Diệp(*)
(*) ThS, Đảng ủy phường Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội
Tóm tắt: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giữ vai trò nòng cốt trong việc tập hợp, đoàn kết các tầng lớp nhân dân, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, đồng thời phản ánh và hiện thực hóa ý chí, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân. Với vai trò là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, yêu cầu đặt ra đối với Thành ủy Hà Nội phải nâng cao chất lượng công tác mặt trận, đặc biệt trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế hiện nay. Trên cơ sở phân tích thực tiễn sự lãnh đạo của Thành ủy Hà Nội đối với công tác mặt trận, bài viết đề xuất một số định hướng giải pháp trọng tâm tăng cường sự lãnh đạo của Thành ủy Hà Nội đối với công tác mặt trận, nhằm phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc góp phần phát triển Thủ đô đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Từ khoá: công tác mặt trận; giám sát, phản biện; Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; lãnh đạo; Thành ủy Hà Nội
1. Đặt vấn đề
Trong tiến trình lịch sử cách mạng Việt Nam, đại đoàn kết toàn dân tộc là sợi chỉ đỏ xuyên suốt, là nguồn sức mạnh nội sinh, là kim chỉ nam cho thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định:
“Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết,
Thành công, thành công, đại thành công”(1).
Hà Nội là thủ đô của cả nước, là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, nơi tập trung các cơ quan đầu não của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị – xã hội cấp Trung ương, đồng thời là nơi tập trung đông đảo các tầng lớp nhân dân, tôn giáo, dân tộc, trí thức, văn nghệ sĩ, chức sắc tôn giáo và người có uy tín trong xã hội. Tính đến năm 2025, Hà Nội có 8,858 triệu người (tăng 1,6% so với năm 2024)(2). Giai đoạn 2021 – 2025, quy mô kinh tế Thủ đô đạt khoảng 63 tỷ USD, chiếm 41,54% quy mô kinh tế vùng đồng bằng sông Hồng và 12,6% của cả nước(3). Chất lượng tăng trưởng tiếp tục được cải thiện, trong đó đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng GRDP khoảng 53%(4). Hà Nội thuộc nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về chuyển đổi số theo đánh giá DTI cấp tỉnh(5), là địa phương dẫn đầu cả nước trong phong trào xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu, đứng đầu cả nước về chỉ số đào tạo lao động(6). Để khẳng định vị thế của Thủ đô đối với sự phát triển của cả nước, cần phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị, sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, trong đó Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội là nơi tập hợp, đoàn kết các tầng lớp nhân dân, là kênh quan trọng để nhân dân tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, giám sát, phản biện xã hội, tạo sự đồng thuận xã hội trong thực hiện các mục tiêu phát triển thành phố Hà Nội. Chất lượng và hiệu quả hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội phụ thuộc trực tiếp và trước hết vào sự lãnh đạo toàn diện của Thành ủy.
Thời gian qua, với sự lãnh đạo của Thành ủy Hà Nội, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội đã khẳng định vai trò là “trái tim của khối đại đoàn kết toàn dân”, thực hiện tốt chức năng tập hợp, vận động nhân dân, giám sát và phản biện xã hội, tham gia xây dựng Đảng và chính quyền. Tăng cường sự lãnh đạo của Thành ủy Hà Nội đối với công tác mặt trận có vai trò quan trọng bảo đảm định hướng chính trị đúng đắn cho hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội; tăng cường mối quan hệ giữa Đảng, chính quyền, đoàn thể và nhân dân; tạo dựng và củng cố sự đồng thuận xã hội, huy động sức mạnh tổng hợp của các tầng lớp nhân dân trong thực hiện các nhiệm vụ chính trị của Thành phố; nâng cao hiệu quả giám sát, phản biện xã hội và tham gia xây dựng Đảng, chính quyền; bảo đảm sự thống nhất giữa chủ trương lãnh đạo và thực tiễn tổ chức thực hiện, tạo cơ sở để không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội. Vì vậy, tăng cường sự lãnh đạo của Thành ủy Hà Nội đối với công tác mặt trận là yêu cầu, đòi hỏi khách quan, là nhiệm vụ chiến lược góp phần phát triển Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
2. Khái quát về công tác mặt trận ở thành phố Hà Nội và sự lãnh đạo của Thành ủy Hà Nội đối với công tác mặt trận
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội là bộ phận của hệ thống chính trị; là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; là tổ chức rộng lớn, đại diện cho khối đại đoàn kết toàn dân trên địa bàn Thủ đô, hoạt động theo Điều lệ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Với tính chất là một liên minh chính trị, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội giữ vai trò cầu nối quan trọng giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; là trung tâm tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy sức mạnh tổng hợp của các tầng lớp nhân dân trong thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm an sinh xã hội và tham gia các phong trào thi đua yêu nước; tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền; thực hiện chức năng giám sát và phản biện xã hội, phối hợp với các tổ chức thành viên triển khai các hoạt động phù hợp với đặc điểm, yêu cầu thực tiễn của Thành phố.
Công tác mặt trận ở thành phố Hà Nội là tổng thể các hoạt động mang tính chính trị, xã hội, tư tưởng, được tổ chức, định hướng nhằm tập hợp, đoàn kết và phát huy sức mạnh tổng hợp của các tầng lớp nhân dân trên địa bàn thành phố, góp phần thực hiện thắng lợi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Công tác mặt trận không chỉ dừng lại ở vận động nhân dân tham gia các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng đời sống văn hóa và phát triển kinh tế – xã hội, mà còn bao hàm chức năng giám sát, phản biện xã hội và tham gia góp ý xây dựng Đảng, chính quyền trong sạch, vững mạnh. Do đó, công tác mặt trận ở thành phố Hà Nội vừa là quá trình chính trị – tư tưởng, thể hiện vai trò cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân; vừa là quá trình xã hội – tổ chức, gắn trực tiếp với nhiệm vụ xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại, xứng đáng là trung tâm của cả nước.
Nội dung chủ yếu của công tác mặt trận ở Thành phố Hà Nội bao gồm: (1) công tác tuyên truyền, vận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân nhằm củng cố và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. (2) Công tác nắm bắt tình hình nhân dân và dư luận xã hội. (3) Phát huy tinh thần sáng tạo, động viên nhân dân tích cực tham gia các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước. (4) Phát huy dân chủ, đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; thực hiện giám sát, phản biện xã hội và tham gia xây dựng Đảng, chính quyền. (5) Mở rộng và nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại nhân dân, tăng cường đoàn kết, hữu nghị và hợp tác quốc tế. (6) Nâng cao năng lực hoạt động của hệ thống tổ chức Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Công tác mặt trận ở thành phố Hà Nội có các đặc điểm sau: (i) Diễn ra trong không gian chính trị – xã hội đặc biệt, có ý nghĩa dẫn dắt và lan tỏa đối với cả nước. Trong bối cảnh trình độ dân trí ngày càng cao, khả năng tiếp cận thông tin nhanh và nhu cầu tham gia quản lý xã hội của người dân ngày càng rõ rệt, công tác mặt trận ở thành phố Hà Nội không chỉ có ý nghĩa trong phạm vi địa phương mà còn góp phần định hướng dư luận xã hội, củng cố niềm tin chính trị và giữ vững ổn định xã hội trên phạm vi cả nước. (ii) Thực hiện nhiệm vụ tập hợp, đoàn kết nhân dân trong điều kiện cơ cấu xã hội đa dạng, lợi ích đan xen và biến động nhanh. Thành phố Hà Nội là nơi hội tụ nhiều nhóm xã hội với điều kiện sống, trình độ, lợi ích và nhu cầu khác nhau. Trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế sâu rộng, sự phân hóa xã hội là tất yếu, đòi hỏi công tác mặt trận phải thực sự phát huy vai trò cầu nối chính trị – xã hội, hài hòa lợi ích, giải tỏa tâm tư, nguyện vọng chính đáng của nhân dân, tạo đồng thuận xã hội ổn định và bền vững. (iii) Công tác mặt trận ở thành phố Hà Nội gắn chặt với yêu cầu phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa và chủ động thích ứng với những biến đổi của mô hình quản trị đô thị hiện đại. Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và sự phát triển mạnh mẽ của chuyển đổi số, truyền thông xã hội đặt ra yêu cầu mới đối với phương thức vận động nhân dân, nắm bắt và định hướng dư luận xã hội, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng theo các phương thức truyền thống và cả trên không gian mạng.
Thành ủy Hà Nội lãnh đạo công tác mặt trận là toàn bộ hoạt động lãnh đạo có tổ chức, có định hướng của Thành ủy Hà Nội đối với hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội các cấp, từ việc quán triệt, cụ thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về đại đoàn kết toàn dân tộc, đến việc xác định phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp công tác mặt trận phù hợp với đặc thù Thủ đô, đồng thời lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát việc tổ chức thực hiện trong toàn Đảng bộ Thành phố.
Mục đích của Thành ủy Hà Nội lãnh đạo công tác mặt trận là phát huy cao nhất vai trò nòng cốt chính trị của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên địa bàn, tạo sự đồng thuận xã hội rộng rãi đối với chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, xây dựng Thủ đô Hà Nội phát triển nhanh, bền vững, xứng đáng là trung tâm chính trị – hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục và hội nhập quốc tế theo các mục tiêu đã được xác định trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố qua các nhiệm kỳ. Thông qua đó, công tác mặt trận được triển khai đồng bộ, hiệu quả, đúng định hướng, góp phần ổn định chính trị – xã hội, phát triển kinh tế, bảo đảm quốc phòng – an ninh, nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội và tham gia xây dựng Đảng, chính quyền. Mục đích cuối cùng là củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc; nâng cao hiệu quả huy động các nguồn lực trong nhân dân; góp phần thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển Thủ đô, giữ vững ổn định chính trị – xã hội trong tình hình mới. Sự lãnh đạo thống nhất của Thành ủy đối với công tác mặt trận bảo đảm cho Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội thực hiện đúng chức năng đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; phát huy hiệu quả vai trò giám sát, phản biện xã hội; tham gia xây dựng Đảng, chính quyền trong sạch, vững mạnh; đồng thời tăng cường đồng thuận xã hội để hực hiện các nhiệm vụ chính trị của Thủ đô.
3. Thực tiễn Thành ủy Hà Nội lãnh đạo công tác mặt trận thời gian qua
Trong thời gian qua, với sự lãnh đạo toàn diện của Thành ủy Hà Nội, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Hà Nội đã đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, vận động với nhiều hình thức đa dạng, phong phú, phát huy tốt vai trò là “trái tim của khối đại đoàn kết toàn dân”, cơ bản hoàn thành các mục tiêu đề ra. Đại hội đại biểu Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2025 – 2030 xác định các mục tiêu, chỉ tiêu và chương trình hành động, nhấn mạnh định hướng “hướng mạnh về cơ sở”, lấy khu dân cư làm địa bàn trọng tâm; đồng thời đẩy mạnh giám sát, phản biện xã hội và tham gia phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí. Sự lãnh đạo của Thành ủy Hà Nội đối với công tác mặt trận thể hiện ở các kết quả sau:
Một là, công tác giám sát, phản biện xã hội tiếp tục được tăng cường. Mặt trận Tổ quốc tham gia góp ý các Dự thảo Văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng, các văn bản pháp luật; thực hiện tốt vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; tham mưu tổ chức các cuộc tiếp xúc, đối thoại giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với nhân dân. Trong năm 2025, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp Thành phố đã tổ chức 532 cuộc giám sát, phối hợp giám sát 249 cuộc, trong đó tập trung vào giám sát hoạt động của cấp ủy, chính quyền khi vận hành mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng trên địa bàn… Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố tổ chức 18 hội nghị và 09 cuộc phản biện xã hội bằng hình thức góp ý văn bản đối với 33 dự thảo nghị quyết, quyết định của Hội đồng nhân dân Thành phố. Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các xã, phường đã tổ chức 272 hội nghị phản biện, tập trung vào các dự thảo nghị quyết về phát triển kinh tế – xã hội, các vấn đề liên quan đến quyền và lợi ích của nhân dân ở địa phương(7).
Hai là, công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đa dạng về nội dung và phương thức. Đã tổ chức nhiều sự kiện chính trị – xã hội có ý nghĩa; phát huy vai trò của trí thức, nhân sĩ, chức sắc tôn giáo, người có uy tín trong củng cố khối đại đoàn kết toàn dân. Các cuộc vận động, phong trào thi đua được triển khai có trọng tâm, trọng điểm, khơi dậy mạnh mẽ tinh thần thi đua, lao động sáng tạo của nhân dân và sự chung sức của cả cộng đồng tham gia phát triển kinh tế, giải quyết các vấn đề xã hội, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, giảm nghèo bền vững; huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội tham gia ủng hộ các loại Quỹ do Mặt trận phát động như Quỹ “Vì người nghèo”, Quỹ “Vì biển, đảo Việt Nam”,…
Ba là, hoạt động cứu trợ, an sinh xã hội, các phong trào thi đua và cuộc vận động lớn được triển khai hiệu quả, tạo sức lan tỏa sâu rộng trong xã hội. Trong năm 2025, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố trích trên 185 tỷ đồng hỗ trợ nhân dân 22 tỉnh, thành bị ảnh hưởng bão lũ, hỏa hoạn và thiên tai nghiêm trọng; đồng thời tiếp nhận 59,6 tỷ đồng để xây dựng nhà văn hóa đa năng tại Quần đảo Trường Sa(8). Quỹ “Vì người nghèo” các cấp Thành phố đã vận động được 411,2 tỷ đồng. Toàn Thành phố trích trên 341,8 tỷ đồng hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn xây dựng và sửa chữa 5.099 nhà đại đoàn kết; hỗ trợ 31.697 học sinh nghèo, có hoàn cảnh khó khăn được đi học; hỗ trợ sinh kế cho 8.988 hộ, hỗ trợ khám chữa bệnh cho 8.434 người nghèo và các hỗ trợ khác trị giá 156,4 tỷ đồng(9)
Những kết quả nổi bật của công tác mặt trận ở thành phố Hà Nội thời gian do nhiều nguyên nhân, trong đó trước hết là nguyên nhân có tính quyết định là sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên, trực tiếp và toàn diện của Thành ủy, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội đối với công tác mặt trận. Bên cạnh đó, nhận thức của các cấp ủy, tổ chức đảng về vị trí, vai trò của công tác mặt trận ngày càng đầy đủ và thống nhất, coi công tác mặt trận là một bộ phận hữu cơ trong công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị. Cơ chế phối hợp giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp với chính quyền và các tổ chức chính trị – xã hội từng bước được hoàn thiện, bảo đảm sự đồng bộ giữa sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và vai trò làm chủ của nhân dân. Đội ngũ cán bộ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp cơ bản đáp ứng yêu cầu, có bản lĩnh chính trị vững vàng, am hiểu thực tiễn, tinh thần trách nhiệm cao, phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh mới.
Thực tiễn cho thấy, kết quả hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội vừa là thước đo năng lực lãnh đạo của Thành ủy, vừa là cơ sở quan trọng để Thành ủy tiếp tục bổ sung, hoàn thiện chủ trương, phương thức lãnh đạo trong giai đoạn tiếp theo. Điều đó khẳng định mối quan hệ biện chứng giữa vai trò lãnh đạo của Đảng và hoạt động thực tiễn của Mặt trận trong hệ thống chính trị Thủ đô, góp phần xây dựng Hà Nội phát triển nhanh, bền vững, xứng đáng là trung tâm lớn của cả nước theo tinh thần các nghị quyết của Đảng bộ Thành phố qua các nhiệm kỳ.
Bên cạnh những ưu điểm nổi bật, công tác mặt trận vẫn còn một số hạn chế như: việc nắm bắt, phản ánh dư luận xã hội ở một số địa bàn có nơi, có lúc chưa kịp thời; hoạt động giám sát, phản biện xã hội chưa đồng đều; năng lực của một bộ phận cán bộ mặt trận chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
4. Định hướng tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Thành ủy Hà Nội đối với công tác mặt trận ở thành phố Hà Nội
Trong bối cảnh Thủ đô Hà Nội đẩy mạnh phát triển nhanh và bền vững, xây dựng chính quyền đô thị và đô thị thông minh, yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo của Thành ủy đối với công tác mặt trận đặt ra ngày càng cao, toàn diện và thực chất hơn cả về nội dung, phương thức và hiệu quả thực tiễn. Trên cơ sở quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về đại đoàn kết toàn dân tộc, việc tăng cường sự lãnh đạo của Thành ủy Hà Nội đối với công tác mặt trận cần được triển khai đồng bộ, toàn diện và có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với đặc thù của Thủ đô và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Một là, nâng cao nhận thức chính trị, tư tưởng của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân về vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với sự phát triển của Thủ đô. Việc lãnh đạo công tác mặt trận phải được đặt trong tổng thể phương thức lãnh đạo của Đảng, bảo đảm sự thống nhất giữa chủ trương, nghị quyết với tổ chức thực hiện, khắc phục tình trạng khoán trắng, buông lỏng hoặc hành chính hóa hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ở một số cấp, một số lĩnh vực.
Hai là, tập trung đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức lãnh đạo đối với công tác mặt trận theo hướng thực chất, hiệu quả, hướng mạnh về cơ sở, gắn chặt với các vấn đề lớn, bức xúc của nhân dân và yêu cầu quản trị đô thị hiện đại. Việc lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội tham gia giám sát, phản biện xã hội cần được xác định là nội dung trọng tâm, thường xuyên, bảo đảm đi vào chiều sâu, có trọng tâm, trọng điểm, tránh hình thức, qua đó góp phần nâng cao chất lượng xây dựng Đảng, chính quyền và củng cố niềm tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng. Thành ủy cần chỉ đạo xây dựng hệ tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác mặt trận dựa trên kết quả đầu ra: mức độ hài lòng của người dân với kênh tiếp nhận kiến nghị; tỷ lệ kiến nghị được phản hồi đúng hạn; chất lượng phản biện chính sách (được cơ quan soạn thảo tiếp thu); hiệu quả giám sát chuyên đề; năng lực hòa giải, đối thoại ở cơ sở; mức độ lan tỏa của các cuộc vận động gắn với chuẩn mực văn hóa đô thị. Tinh thần này phù hợp với xu hướng đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác mặt trận từ thực tiễn Hà Nội
Ba là, tăng cường xây dựng tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới. Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, cán bộ mặt trận phải đáp ứng yêu cầu của “người cán bộ mặt trận trong kỷ nguyên số”. Thành ủy cần lãnh đạo thực hiện tốt công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng cán bộ mặt trận theo hướng chuẩn hóa, chuyên nghiệp hóa, chú trọng nâng cao năng lực vận động quần chúng, phản biện chính sách, đối thoại xã hội và ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Bốn là, tiếp tục hoàn thiện và thực hiện hiệu quả cơ chế phối hợp giữa cấp ủy, chính quyền và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết việc thực hiện các chủ trương lãnh đạo công tác mặt trận. Thông qua đó, kịp thời điều chỉnh, bổ sung phương thức lãnh đạo phù hợp với thực tiễn, bảo đảm công tác mặt trận thực sự phát huy vai trò trung tâm đoàn kết, tạo đồng thuận xã hội, góp phần xây dựng Thủ đô Hà Nội phát triển bền vững, văn minh, hiện đại. Vì vậy, Thành ủy cần chỉ đạo rà soát, cập nhật và thực thi nghiêm các quy chế phối hợp giữa các chủ thể, bảo đảm thông tin hai chiều và chế độ phản hồi bắt buộc đối với kiến nghị sau giám sát, phản biện. Việc Hà Nội triển khai ký kết các quy chế phối hợp ở nhiều cấp cho thấy đây là hướng đi phù hợp, cần được chuẩn hóa và nhân rộng theo nguyên tắc: rõ đầu mối, rõ quy trình, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm giải trình.
Năm là, tăng cường nắm bắt dư luận xã hội, đối thoại và truyền thông chính sách trong môi trường số. Thành ủy Hà Nội cần chỉ đạo Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội xây dựng hệ thống tiếp nhận phản ánh đa kênh (trực tuyến và trực tiếp), chuẩn hóa quy trình phân loại – xử lý – phản hồi; đồng thời nâng cao năng lực truyền thông chính sách theo hướng minh bạch, kịp thời, dễ hiểu. Cần thiết lập cơ chế đối thoại định kỳ giữa chính quyền và nhân dân thông qua Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp trên địa bàn Thành phố. Những chương trình phối hợp giai đoạn 2026 – 2030 giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố với các tổ chức thành viên và tôn giáo cũng cần được thực hiện theo quy trình chặt chẽ nhằm củng cố đồng thuận và tăng sức đề kháng xã hội trước các tác động tiêu cực.
Tóm lại, thực tiễn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội thời gian qua cho thấy, sự lãnh đạo toàn diện, thường xuyên và trực tiếp của Thành ủy Hà Nội đối với công tác mặt trận là nhân tố có ý nghĩa quyết định, bảo đảm cho Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội hoạt động đúng định hướng chính trị, phát huy đầy đủ vai trò nòng cốt trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên địa bàn Thủ đô. Với sự lãnh đạo của Thành ủy, công tác tuyên truyền, vận động, giám sát, phản biện xã hội, chăm lo an sinh xã hội và tổ chức các phong trào thi đua yêu nước của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã có nhiều đổi mới, ngày càng đi vào chiều sâu, sát thực tiễn và được nhân dân đồng tình, hưởng ứng. Trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh xây dựng chính quyền đô thị, tinh gọn bộ máy, thúc đẩy chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, yêu cầu đặt ra đối với công tác mặt trận ngày càng cao và toàn diện hơn. Vì vậy, Thành ủy Hà Nội cần tiếp tục tăng cường vai trò lãnh đạo, không ngừng đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam gắn chặt công tác mặt trận với nhiệm vụ xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị và phát triển Thủ đô bền vững. Việc bảo đảm và phát huy vai trò lãnh đạo của Thành ủy Hà Nội đối với công tác mặt trận không chỉ có ý nghĩa trước mắt, mà còn mang tầm chiến lược lâu dài, góp phần khẳng định vị trí, vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội là trung tâm đoàn kết, đồng thuận xã hội, tạo nền tảng chính trị – xã hội vững chắc để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô “Văn hiến – Văn minh – Hiện đại” trong giai đoạn mới./.
—————————————————————–
(1) Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, t.13, tr.119
(2) Cổng thông tin điện tử Thành phố Hà Nội, Infographic “Dân số & lao động Hà Nội năm 2025”, ttps://ubnd-hanoi.mediacdn.vn/90649499933302784/2026/1/8/18-dan-so-viec-lam-2025-17678730533531202886248.png, đăng ngày 09/01/2026,
(3) Kinh tế Thủ đô giai đoạn 2021-2025: Giữ vững đà tăng trưởng khá, https://thanglong.chinhphu.vn, ngày 15/10/2025
(4) Trâm Anh, Chuyển đổi mô hình tăng trưởng: Cơ hội mở rộng, phát triển bứt tốc cho Hà Nội, https://kinhtedothi.vn, ngày 16/10/2025
(5) Hà Nội dẫn đầu cả nước về chuyển đổi số cấp địa phương, https://vnexpress.net, ngày 21/10/2025
(6) Thành ủy Hà Nội, Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố Hà Nội khoá XVII trình Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2025 – 2030
(7) và (8) Báo cáo số 129-BC/BTGDVTU của Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hà Nội, ngày 18/12/2025, “về kết quả hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị – xã hội, hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ cấp Thành phố năm 2025, phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm công tác năm 2026”
(9) Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Đảng bộ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030
(Tạp chí Khoa học chính trị Số 01/2026)
